Çocuk Savaşcıların Uluslararası Hukuktaki Statüsü

Çocuk savaşçıların varlığı günümüze özgü bir olay değildir. Yüz yıllar boyunca çocuk savaşçılar silahlı çatışmalarda yer almışlardır. Yakın tarihte, saptanmış çocuk savaşçıların sayısı Amerikan İç Savaşı sırasında 200.000 civarında tahmin edilmekte olup, Birinci Dünya Savaşı sırasında da yalnızca İngiliz Ordusunda çocuk savaşçı sayısının 250.000'lere vardığı bildirilmektedir. Bizim için de Çanakkale Savaşı ve Kurtuluş Savaşı sırasındaki birçok çocuğumuzun savaşa katılması zorunluluğu ortaya çıkmıştır.

Çocukların, masumiyetlerine dayanarak, öldürme ve öldürülme eylem ve olaylarında yer almasının uygun olmadığı anlayışının uluslararası hukuk düzeyinde ifade edilmesi dolaylı bir biçimde de olsa, İkinci Dünya Savaşı sonrası 1949 Cenevre Sözleşmeleri’nin dördüncüsünü oluşturan Savaş Sırasında Sivillerin Korunmasına İlişkin Cenevre Sözleşmesi ile gerçekleştirilmiştir. Ancak, çocuk savaşçılar sorununun doğrudan uluslararası hukukta ele alınması 1977 yılından bu yana gerçekleştirilmiştir.

Türkçe olarak uluslararası hukukta çocuk savaşçılar sorununun ele alınması ise ilk kez Dr. Perçem Arman'ın elinizdeki bu kitabı ile gerçekleştirilmiştir. Dr. Perçem Arman konuya, sorunun alt-yapısını oluşturan çocuk savaşçıların savaşçı olarak göreve alınmalarının nedenlerinden başlayarak Devletlerin askeri birliklerine ya da Devlet-dışı silahlı guruplara katılımlarına kadar göreve alınma yöntemlerini inceledikten sonra, uluslararası hukukta çocuk savaşçıların statüsünü ele almaktadır.

Dr. Arman uluslararası hukukta çocuk savaşçıların statüsüne ilişkin ilk olarak kimlerin çocuk sayılması gerektiği konusunu ele almaktadır. Dr. Arman bize çocuk hakları bakımından genelde 18 yaşın ölçüt alınmasına rağmen bazı Devletlerin çocuk savaşçı yaşını 15'e kadar indirdiğini ve çeşitli silahlı gurupların bunu da hesaba katmadıklarını bildirmektedir. Dr. Perçem Arman, bundan sonra uluslararası hukukta düzenlenmiş bulunan temel andlaşmaları ve yapılageliş kurallarını ele alıp değerlendirmektedir.

Dr. Perçem Arman daha sonra değerlendirmesini uluslararası ceza hukuku açısından sürdürmektedir. Bu çerçevede Dr. Arman öncelikle çocuk savaşçıların silahlı kuvvetler ya da silahlı guruplara katılmaları sırasında komutanlar tarafından suç oluşturan katılma ve çocukları kullanma yöntemlerinin geniş bir değerlendirmesini yaparak bize zengin bir uluslararası içtihat verisini aktarmaktadır. Ancak, Dr. Arman yalnızca çocuk savaşçılara karşı işlenen uluslararası suçları değerlendirmekle kalmamakta ve günümüzde şimdilik tek bir olayla ilgili olarak ele alınan ve henüz sonuçlanmayan çocuk savaşçıların silahlı çatışmalar sırasında işledikleri suçlarla ilgili de ilginç değerlendirmelerde bulunmaktadır.

Bu değerli çalışması ile Dr. Perçem Arman çocuk savaşçılar konusunda bütüncül bir hukuksal değerlendirmeyi okuyucuya sunmaktadır. Ancak daha da altı çizilmesi gereken durum, Dr. Perçem Arman’ın bu çalışmasının Türkçe uluslararası hukuk çalışmalarında bir ilk olmasıdır. Kendisini kutlamak gerek.

Halen Yardımcı Doçent ünvanını da kazanmış bulunan meslekdaşımız Dr. Perçem Arman’ın İngiltere’deki hukuk öğreniminden sonra bir süre KKTC’de avukatlık tecrübesine sahip olmasına da bağlı olarak, bütün bu donanımıyla bundan sonra da uluslararası hukukun çeşitli konularında çok değerli çalışmalar yapacağına inanıyorum. Bundan sonraki çalışmalarında Dr. Perçem Arman’a başarılar diliyorum.