Mukatil B. Süleyman Ve İlk Fıkhı Tefsir

Tefsir çalismalari içinde ilk sirayi fikhî tefsirler (ahkâm tefsirleri) almaktadir. Kur’an’in, hemen uygulanmasi gereken bölümünü ahkâm ayetleri olusturdugu için onlar üzerinde daha vahyedildigi günden itibaren önemle durulmus, hicrî I. asrin sonlarina dogru da Kur’an’in sadece amelî yönünü ele alan müstakil eserler tedvin edilmeye baslanmistir. Ilk tedvin edilen fikhî tefsir, bugünkü bilgilerimize göre, Mukâtil b. Süleyman’in Tefsîrü’l-Hamsi Mie Âye Mine’l-Kur’ân’idir. Bu eserin ve müellifinin ayrintili olarak incelenmesinin, erken dönem tefsir faaliyetlerini ve fikhî tefsirlerin gelisme sürecini anlamaya katki saglayacagi asikârdir. Elinizdeki kitap bu amaçla hazirlanmistir.Mukâtil, hem yasadigi dönemde hem de sonraki dönemlerde büyük övgülere mazhar oldugu gibi agir elestirilere de muhatap olmus bir âlimdir. Bununla birlikte o, kendisini siddetle elestirenlerin bile tefsirde ve Kur’an ilimlerinde müstagni kalamadiklari büyük bir müfessir olarak söhret bulmustur.Mukâtil, tefsirinin tamami günümüze ulasan erken dönem müfessirlerindendir. Ondan önceki tefsir çalismalari Kur’an’in tamamini ihtiva etmedigi gibi o çalismalarin tamami da günümüze kadar ulasmamistir. Yasadigi döneme göre oldukça fazla eser veren Mukâtil, ilk tedvin edilen fikhî tefsirin müellifi oldugu gibi Kur’an’in basindan sonuna kadar tefsir edildigi ilk eser (et-Tefsîrü’l-Kebîr) ile Kur’an ilimlerinde önemli yeri olan vücûh ve nezâir alaninda yazilan ilk eserin (el-Vücûh ve’n-Nezâir) de müellifidir.